Wandelenverslag 2026

Wandelverslag

Er was een tijd dat onze kinderen op de Burghtschool zaten en dat wij, hun ouders, onder wie opvallend veel zzp-ers, de dag vaak startten in de Baton, het koffiehuis op de hoek. Ik stel me voor dat mensen als ondernemer Felix Guttmann en lichtkunstenaar Rogier van der Heide, beiden Baton-vaders, toen en daar het zaadje plantten van het Amsterdam Light Festival. De kunstwerken, zo redeneerden zij, zouden licht brengen in onze winterse duisternis en in het laagseizoen extra toeristen lokken. Inmiddels zijn de Baton-ouders van toen grootouders en is het Amsterdam Light Festival een puber van veertien.

(Lees verder onder de foto)

Op de valreep maakte ons stadsdorpteam zich dit jaar op om de lichtkunstwerken te bewonderen. We gingen te voet, beperkten ons vooral tot de hoofdroute Herengracht en liepen de tocht in omgekeerde volgorde. Het officiële eindpunt, bij de Melkmeisjesbrug, waar de Herengracht op magische wijze ontspruit aan de Brouwersgracht, was dus ons startpunt. Precies op dit punt rees uit het water deze zin op: ‘All the light you see is from the the past’ (Alicia Eggert, VK). Hoe toepasselijk waren Alicia’s woorden! Niet alleen omdat er altijd enige of juist heel veel tijd zit tussen zending en ontvangst van licht, maar ook omdat we op dat moment zo opmerkelijk snel werden ingesloten door de schemering. Ineens was de Herengracht gehuld in een tedere duisternis, verstild en intiem. Nu viel ons op dat ook het licht rondom ons leek gedoofd in de huizen, woonboten, lantaarns, kantoren en kunstwerken. Kort daarop hieven onze mobieltjes unisono hun erbarmelijke NL-alert-klaagzang aan en lazen we dat Amsterdam kampte met een stroomstoring van onbekende oorzaak en duur.

Zoiets kan een aardige stoorzender zijn bij een lichtjestour, maar door het overvloedige omgevingslicht viel de schade ook wel weer mee. En als door een wondertje ontsnapte het spektakelstuk Swans voor de deur van het Ambassade Hotel aan de storing; het zwanenpaar steeg juist felverlicht en met veel gespetter en vleugelgewiek uit de Herengracht op toen we langsliepen (John Voss, VK). Opvallend veel kunstwerken leken opgetrokken uit neonbuizen, kunstig verbogen tot letters, koraalstructuren, tv-antennes, kerkramen, feestverlichting en neutrinoflitsen. Zelfs de geraffineerde letterharp O.T. 1407 (Stefan Reiss, Duitsland) op de Nieuwe Herengracht was zo’n buisconstructie. Telkens afwisselende kleursignalen, die specifieke letters of klanken representeerden, werden door de buizen gejaagd en regen zich aaneen tot dichtwerken die uitsluitend leesbaar waren voor genieën - en die voor de rest van de toeschouwers een aangenaam verspringend kleurenpalet vormden.

Andere kunstwerken wisten aan de neonbuis te ontsnappen. Zoals het gigantische zilveren pannensponsje Ten Thousend Thoughts (Esther Rolinson, VK) waarvan de ‘gedachtes’, losjes samengeknoopt uit zilverkleurige snoeren led-lampjes, het licht uit de tegenovergelegen huizen en de lichtreflecties op het water moeiteloos opnamen in hun elegante totaalbeeld. Nog buislozer zelfs waren de Metamorfaunes van Luminariste (Frankrijk) die het jaarthema ‘erfgoed’ vertaalde naar de clichés van het Hollandse verleden en deze als fresco’s op de kademuren rond de Leidsegracht projecteerde: tulpen, ‘meisje met de parel’ van Vermeer, klompen enzovoort.

(Lees verder onder de foto)

Hoewel de stroomstoring al snel verholpen was, had een zekere twijfel in onze beleving postgevat. Heel leuk natuurlijk, al die lichtbeelden en toeristen, zeker. Maar zijn we niet op het punt gekomen dat de aantrekkingskracht van de grachten, met het beeldschone gewiegel van weerspiegelingen op het donkere water, juist platgeslagen dreigt te worden onder een lichtoverdaad, zeker nu particulieren ook steeds meer kerstverlichting in de buitenlucht aanbrengen? Nu het festival toch al een stevige puber is, kan het wellicht uitdagender thema’s aan. Lichtmatiging en alternatieve stroomopwekking, om maar wat voorbeelden uit de actualiteit te noemen? Dus lekker gaan fietsen voor die (feest)verlichting, net als in de sportschool. Toeristen ook aan het werk, uiteraard. Ideetje voor volgend jaar?

Koosje Sierman